bankgeheim: kan de fiscus vanaf 1 juli uw rekeningen inkijken?

‘Bankgeheim' betekent dat banken de vertrouwelijke informatie over hun klanten geheimhouden. In  landen zoals Luxemburg en Zwitserland is het bankgeheim wettelijk beschermd.  Het is er strafbaar om de gegevens van bankklanten aan anderen te geven.

In België bestaat er geen strikt bankgeheim, maar eerder een 'discretieplicht' voor banken. De informatie die uw bank krijgt via uw bancaire verrichtingen blijft vertrouwelijk en mag niet zomaar prijsgegeven worden.

Stand van zaken

Wat kan de fiscus in het kader van uw belastingaangifte vragen aan uw bank? De fiscus kan zich niet zomaar rechtstreeks wenden tot uw bank. Hij moet u erbij betrekken. De belastingcontroleur kan u alle bankinlichtingen (inclusief rekeninguittreksels) vragen, die hij nodig acht om uw belastbare inkomsten te bepalen. U bent wettelijk verplicht te antwoorden.

Alleen als de fiscus aanwijzingen heeft van belastingontduiking (fiscale fraude) of in het kader van een strafrechtelijk onderzoek, mag hij zich meteen tot de bank wenden om informatie te verzamelen. Trouwens, banken zijn verplicht vermoedelijke witwasoperaties rechtstreeks te melden aan de antiwitwascel van de overheid.

Het bankgeheim geldt niet voor btw, registratie- en successierechten. De fiscus kan over bankinformatie van privévermogens beschikken na overlijden of wanneer u zou trachten om schenkingsrechten te ontwijken. Ook van een zelfstandige met btw-nummer kan de fiscus rekeninginformatie opvragen bij de bank.

Niet bij bezwaarschrift

Het bankgeheim geldt alleen bij het vestigen van de belasting. Dient u later een bezwaarschrift in, dan kan de fiscus uw bankier rechtstreeks aanspreken voor inlichtingen. Dat betekent niet dat de fiscus uw volledige financiële situatie mag controleren. De fiscus kan alleen vragen stellen over wat in het bezwaarschrift wordt aangebracht.

Makkelijker vanaf 1 juli 2011

Net zoals in andere landen staat ook in ons land de opheffing van het bankgeheim al jaren op de agenda. Na tal van voorstellen en initiatieven werd een wetsontwerp goedgekeurd dat ervoor zorgt dat de fiscus vanaf 1 juli 2011 makkelijker inzage krijgt in de bankrekeningen in eigen land en  makkelijker een bankonderzoek kan starten. Dat neemt niet weg dat de fiscus nog altijd procedures moet volgen. De bankgegevens kunnen alleen in 3 specifieke scenario’s opgevraagd worden. De fiscus kan met andere woorden voorlopig uw bankrekeningen niet systematisch controleren om te vissen naar onregelmatigheden. In welke gevallen kan de fiscus bankgegevens opvragen?

1 Aanwijzingen van belastingontduiking

Een eerste scenario is bij een of meerdere aanwijzingen van belastingontduiking. Omdat 'aanwijzingen van belastingontduiking' een zeer vaag begrip is, werden een aantal aanwijzingen opgesomd. Het gaat onder meer om:

• een rekening in het buitenland niet aangeven;

• een aanvraag tot belastingvoordeel voor werken die niet werden uitgevoerd;

• inlichtingen ontvangen door de fiscus waaruit blijkt dat niet alle inkomsten werden aangegeven;

• levering van goederen of diensten zonder factuur of die niet in de boekhouding terug te vinden zijn;

• verschillen tussen 2 exemplaren van eenzelfde factuur (exemplaar 'klant' en exemplaar 'leverancier').

Fouten in de aangegeven gezinslasten en bepaalde aftrekposten of een laattijdige indiening van uw belastingaangifte zijn dan weer geen aanwijzingen van belastingontduiking.

Vooraleer hij uw rekeningen kan inkijken, moet de fiscus eerst de toelating vragen aan de gewestelijke directeur van de bel astingen. Die directeur zal nagaan of er voldoende redenen zijn. U moet ook vooraf op de hoogte worden gebracht. Daarom zal de fiscus u formeel vragen om uw fiscale verplichtingen alsnog na te komen. U ontvangt een vraag om inlichtingen met een antwoordtermijn van een maand, te rekenen vanaf de derde dag van de verzenddatum. Als u binnen die termijn kunt aantonen dat u de inkomsten op een rechtmatige wijze hebt verkregen, dan worden uw rekeningen niet ingekeken en blijft het fiscaal bankgeheim van kracht. Weigert u mee te werken of kunt u de gevraagde informatie niet of slechts onvolledig aan de fiscus meedelen? Dan kan een bankonderzoek gevoerd worden.

Indiciaire taxatie

Het bankgeheim kan ook uitgeschakeld worden als de fiscus een zogenoemde 'taxatie op basis van tekenen en indiciën' wenst uit te voeren. Dat gebeurt als u zich schijnbaar (want er zijn tekenen en indiciën) een hogere levensstandaard aanmeet dan op basis van uw inkomsten vermoed kan worden. Denk maar aan iemand met een bescheiden inkomen die een dure loft koopt.

3 Internationale gegevensuitwisseling

Het bankgeheim is ook niet meer van kracht wanneer vanuit het buitenland een vraag komt om bijstand of uitwisseling van financiële informatie. Ten aanzien van buitenlandse belastingadministraties bestaat het 'Belgisch bankgeheim' niet meer. Dit is belangrijk voor buitenlanders met rekeningen in België. Omgekeerd kan de Belgische fiscus bankinformatie krijgen over Belgen met rekeningen in het buitenland.

Centraal aanspreekpunt

In de recent gepubliceerde wet houdende diverse bepalingen van 14 april 2011 staat te Iezen dat er een centraal aanspreekpunt wordt opgericht bij de Nationale Bank van België met een overzicht van alle rekeningen die u hebt. Hoe dit concreet invulling krijgt, is nog onduidelijk. Dat betekent niet dat al die gegevens bij elkaar gebracht worden. Uw privacy blijft dus in principe beschermd. Maar de fiscus zal wel weten waar hij moet kijken om meer gerichte controles uit te voeren bij aanwijzingen van belastingontduiking.

De toekomst

In welke mate zal de Belgische fiscus zelf gebruik kunnen maken van de inlichtingen die hij rechtstreeks opvraagt of verkrijgt bij Belgische banken? Waar de fiscus deze gegevens vroeger niet mocht gebruiken om Belgische belasting te vestigen, mag verwacht worden dat hij in de toekomst wel (aanvullende) belastingen zal kunnen vestigen in België.

Geen Europees bankgeheim meer vanaf 2014!

De nieuwe Europese regels kondigen het einde aan van het bankgeheim tussen de lidstaten van de Europese Unie. Vanaf 2014 komt er een verplichte automatische gegevensuitwisseling. Daardoor zal België informatie ontvangen uit andere Europese landen als u daar een huis of appartement hebt, een beroepsinkomen of een pensioen ontvangt. In de toekomst wordt dat ook mogelijk voor buitenlandse dividenden of vermogenswinsten die u geniet. België zal ook moeten antwoorden op verzoeken om administratieve bijstand vanuit andere Europese lidstaten, zelfs als dat betekent dat ons land daarvoor gegevens bij uw Belgische bankier moet opvragen.